About Page

Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page

GENEL HAVACILIK SEKT�R�

G�N�M�Z HAVACILIK SANAY��N�N GENEL KARAKTER�ST�KLER�

G�N�M�Z HAVACILIK SANAY��N�N GENEL KARAKTER�ST�KLER�
Havac�l�k sanayii, teknolojiye oldu�u kadar bilime de dayal� bir sanayidir. Bu nedenle bilim-teknoloji yelpazesinin hemen her disiplini havac�l�k sanayiine girmi�tir. Bu alanda matemati�in en karma��k kuramlar�ndan en ileri i�letme y�ntemlerine kadar, �ok geni� bir disiplinler yelpazesinden yararlan�lmaktad�r.

Konumuz a��s�ndan, havac�l�k alan�na ili�kin baz� temel karakteristikleri hat�rlamakta yarar vard�r:

Havac�l�kta �nemli ilerlemeler i�in gerekli bilgi ve malzemeyi bir araya getirmek di�er alanlara g�re �ok daha uzun s�re al�r. Bu nedenle ba�ar�ya ula�man�n do�al gere�i personelde ve parasal destekte kararl�l�k ve devaml�l�kt�r.
U�ak veya roket tasar�m� ve geli�tirme, ancak �ok iyi yeti�mi� ve deneyimli personel ile sa�lanabilir.
Geli�tirmeye y�nelik �al��malar; r�zgar t�nelleri, u�u� test alanlar�, y�ksek kapasiteli ve h�zl� bilgisayarlar, yap� ve malzemeleri test edebilecek pahal� altyap� tesis ve donan�m� deste�inde y�r�t�lebilir.
Havac�l��n pahal� ve geni� tabanl� bir teknolojiye oturmas� nedeniyle �lkeler aras�nda bu alanda i�birli�i yap�lagelmi�tir. �zellikle Avrupa'da son 10 - 15 y�l i�inde proje baz�nda (Tornodo, Airbus, gelece�in b�y�k u�a�� FLA, Stinger gibi) ortakl�klar art�k istisna de�il kural olmu� gibidir. B�t�n bunlar�n d��nda, �irket birle�meleri ve sat�n al�nmalar� �ok g�r�lmektedir.
Havac�l�kta ara�t�rma, geli�tirme ve tasar�m �al��malar�n�n disiplinler aras� niteli�i �ne ��kar. Bu t�r �al��malar�n organizasyonu ise, �ok disiplinli ve etkile�imli �al��may� en iyi �ekilde ba�aracak bir yap�ya sahip olunmas�n� gerektirmektedir.
Havac�l�kta ara�t�rma geli�tirmenin hedefi bir hava arac�n�n tasar�m�, yap�m� ve kullan�m�na y�neliktir. Ara�t�rmac�lar�n, sivil veya askeri, y�netici, kullan�c� ve uzmanlarla i�birli�i yapmalar� gereklidir.

Havac�l�kta s�z sahibi olan b�t�n �lkelerde ara�t�rma geli�tirme, devletin kurdu�u veya b�y�k �apta destekledi�i kurulu�larca yap�lmaktad�r. Bunun nedeni, havac�l�kta, i�in niteli�i, i� hacmi ve maliyetler a��s�ndan, ola�an�st� bir �nem ve a��rl�� bulunan, �r�ne y�nelik ara�t�rman�n ve bununla t�mle�ik olarak y�r�t�lmesi gereken �r�n tasar�m� ve �r�n geli�tirme faaliyetinin son derece b�y�k yat�r�mlar� ve yat�r�m sonras� harcamalar� gerektirmesi ve yukar�da de�inilen, bu alana �zg� �zelliklerdir. Eski Sovyetler Birli�i'nde, ara�t�rma-geli�tirme, tasar�m ve �retim do�al olarak devlet eliyle y�r�t�lmekteydi. Bat� �lkeleri'nde de, �r�n baz�nda olsun �retim tesisi baz�nda olsun, �ok b�y�k �apta yat�r�m harcamas�n� gerektiren, bundan da �te, teknoloji i�eri�i a��s�ndan, son derece yo�un ve geni� �apta AR-GE'nin olmazsa olmaz t�r�nden bir �nko�ul oldu�u ve de �ok farkl� pazar �zelliklerine sahip bulunan havac�l�k alan�nda -�zellikle de havac�l�k sanayiinin savunma ile ilgili kesiminde- devletin yer ve i�levi b�y�k �nem ta��maktad�r.

Bat�'da, devletin, �zellikle

Teknoloji politikalar�n� olu�turmak ve y�nlendirmek,
Talep olu�turmak, talebi y�nlendirmek, pazara y�nelik d�zenlemeler yapmak (devletin uygulayaca��/izleyece�i sat�nalma politikas�, �zellikle de havac�l�k alan� s�z konusu oldu�unda, talep yaratman�n ya da talebi y�nlendirmenin en etkin arac�d�r.),
Finansman kayna�� olu�turmak, finansman sa�lamak - fon y�netimi yapmak,
Belirlenen politikalar�n uygulanmas� i�in y�nlendirici �nlemler almak (d�zenleyici kurallar koymak, AR-GE alan�na devlet yard�m� sa�lamak vb.),
AR-GE kurumlar�/laboratuarlar� kurmak, deneme alanlar� olu�turmak; i�letmek,
Ba�ta �niversiteler ve ilgili b�l�mleri olmak �zere gereksinim duyulan e�itim-��retim kurumlar�n� olu�turmak, desteklemek, y�nlendirmek
gibi g�revler �stlendi�i ve yine devletin, baz� durumlarda, bu kritik alanda, do�rudan yat�r�ma y�nelip kamu sermayesi a��rl�kl� �retim birimleri kurdu�u bilinmektedir. Havac�l�k sanayiinde devletin a��rl�� lkenin ekonomik-politik yap�s�na g�re de�i�mektedir. Bat� �lkeleri'nde, �rne�in, Santa Barbara ve Thomson-CSF gibi kamu kurulu�lar� yan�nda Royal Ordinance ve MBB gibi �nce kamu kurulu�u niteli�inde iken sonradan �zelle�tirilen ya da ABD'de oldu�u gibi, ba�tan beri �zel sekt�r kurulu�u niteli�inde olan, �retime y�nelik yap�lanmalar g�rmek m�mk�nd�r. Bununla birlikte, yukar�da da i�aret edildi�i gibi, ABD de dahil olmak �zere, b�t�n Bat� �lkelerinde havac�l��a y�nelik AR-GE alan�nda devletin a��rl�� son derece belirgindir. Kamu fonlar�ndan destek alan ya da do�rudan devletin sahipli�indeki

DLR, Deutsche Forscungsanstalt fur Luft und Raumfahrt (Almanya)
FFA, Flygtekniska Forsokanstalten (�sve�)
NAE, National Aeronautical Establishment (Kanada)
NASA, National Aeronautics and Space Administration (ABD)
NLR, National Lucht en Ruimtevaartlaboratorium (Hollanda)
ONERA, Office National d'Etudes et de Recherces Aerospeciales (Fransa)
RAE, Royal Aerospace Establishment (B.Britanya)
ve benzeri ara�t�rma kurulu�lar�, Bat�'da, devletin uzay ve havac�l�k alan�nda �stlendi�i AR-GE misyonunun �ap� konusunda fikir verecek tipik �rneklerdir.

"Ara�t�rma kurulu�lar�" ve "sanayi kurulu�lar�"n�n y�r�tt�kleri g�revler incelendi�inde, AR-GE yelpazesi a��s�ndan, olduk�a belirgin bir i�b�l�m�n�n ve yine olduk�a belirgin bir i�birli�i alan�n�n bulundu�u g�r�lmektedir :

Ara�t�rma kurulu�lar�, genellikle,

�lkedeki teknolojik altyap�y� geli�tirmek i�in programlar uygulamak,
G�n�m�zde �retilen �r�nlerden �ok gelecekte �retilmesi planlanan �r�nler i�in gerekli olan teknolojik birikimi olu�turmak ve bu �er�evede rekabet �ncesi ara�t�rma ve geli�tirmeyi de kapsayan �al��malar yapmak,
Algoritmalar, �zel yaz�l�m paketleri geli�tirmek,
Malzeme geli�tirme �al��malar� yapmak,
�retim s�recinde kar��la��lan teknoloji sorunlar�n� ��zmek,
Test olanaklar�n� (test laboratuarlar�,test alanlar�, r�zgar tunelleri, sim�lat�rler v.b.) geli�tirmek, bu y�nde yat�r�mlar yapmak, bu t�r tesisleri i�letmek
ve benzeri konularda �al��maktad�rlar. Sanayi kurulu�lar�n�n ise, daha �ok �r�n geli�tirme �zerinde yo�unla�t�klar� g�r�lmektedir.

Alt� �izilmesi gereken nokta, ara�t�rma kurulu�lar�n�n, AR-GE yelpazesinin rekabet �ncesi ara�t�rma/geli�tirme kesiminde de faaliyet g�steriyor ya da ulusal AR-GE politika ve stratejilerinde son y�llarda g�zlenen de�i�ime paralel olarak, bu alanda, sanayi kurulu�lar�yla ortak ara�t�rma ve geli�tirme yapmaya da y�nlendiriliyor olmalar�d�r. Ancak burada bir parantez a�arak, rekabet �ncesi ara�t�rma deyimi ile birlikte kullan�lmaya ba�lanan rekabet �ncesi geli�tirme deyimi ile neyin kastedildi�ini a��klamakta yarar vard�r. Uruguay Turu Nihai Senedi'nde " rekabet �ncesi geli�tirme" i�in �u tan�m verilmektedir:

"Rekabet �ncesi Geli�tirme deyimi, end�striyel ara�t�rma bulgular�n�n, ister sat�� isterse kullanmak niyetiyle olsun, yeni, de�i�ik ya da iyile�tirilmi� �r�nler, prosesler ya da hizmetlere y�nelik bir plan, taslak ya da tasar�ma d�n��t�r�lmesini anlatmaktad�r.

"Ticari olarak kullan�labilir olmamak kayd�yla ilk prototipin yarat�lmas� ve ayr�ca, end�striyel uygulama ya da ticari s�r�m i�in kullan�labilir ya da d�n��t�r�lebilir olmamak kayd�yla, �r�n, proses ve hizmet se�eneklerinin kavramsal form�lasyon ve tasar�m� ile ilk g�sterimleri ya da pilot projeler de rekabet �ncesi geli�tirme faaliyeti kapsam�na girmektedir."

Bu tan�mda s�z� ge�en "end�striyel ara�t�rma" deyimi ise ayn� dok�manda ��yle a��klanmaktad�r:

"End�striyel Ara�t�rma deyimi, yeni �r�nlerin, proseslerin ya da hizmetlerin geli�tirilmesi ya da mevcutlar�n �nemli �l��de iyile�tirilmesinde yararlan�labilecek yeni bilgilerin bulunmas� amac�n� ta��yan planlanm�� ara�t�rma ya da kritik incelemeleri ifade etmektedir."

Tan�m� verilen "end�striyel ara�t�rma" deyimi de asl�nda "rekabet �ncesi ara�t�rma" olarak okunabilir. Burada bu deyimlerin �zerinde durulmas� ve konunun �nemle vurgulanmas�n�n nedeni, "end�striyel ara�t�rma/rekabet �ncesi geli�tirme" alan�n�n, yukar�da da i�aret edildi�i gibi, ortak ara�t�rma-geli�tirme'ye a��k olmas�d�r. Birbirinin rakibi olan �retici �irketler rekabet �ncesi ara�t�rma/geli�tirme alan�n�nda, kendi aralar�nda ortakl��a gidebildikleri gibi, devletin ara�t�rma kurumlar�yla da ortakl�k yapabilmektedirler. Bilindi�i gibi, bu t�r ortakl�klar, ABD'de olsun Avrupa Birli�i'nde olsun, kamu fonlar�ndan b�y�k �l��de destek alabilmektedirler. (Uruguay Turu Nihai Senedi de, rekabet �ncesi geli�tirme harcamalar�n�n % 50'ye kadarl�k b�l�m�n�n devlet�e kar��lanmas�na izin vermektedir.) Uzay ve havac�l�k alan�nda da, ara�t�rma kurulu�lar�yla sanayi kurulu�lar� aras�ndaki i�b�l�m� ve i�birli�ini bu �er�evede ele almak ve de�erlendirmek gerekir

�LKEM�ZDE S�V�L HAVACILIK

A - �LKEM�ZDE S�V�L HAVACILIK FAAL�YETLER�N�N BA�LANGICI

�lkemizde ilk havac�l�k �al��malar�, 1912 y�l�nda, bug�nk� Atat�rk Havaliman�n�'n�n hemen yak�n�ndaki Sefak�y'de, tesis olarak iki hangar ve k��k bir meydanda ba�lad�.

1925 y�l�nda, daha sonra T�rk Hava Kurumu ad�na alacak olan "T�rk Tayyare Cemiyeti"nin kurulmas� ile T�rk havac�l��n�n kurumsal temelleri at�lm��t�r.

1933 y�l�nda 5 u�akl�k k��k bir filo ile "T�rk Hava Postalar�" ad� ile ilk sivil hava ta��mac�l��m�z ba�lat�lm��t�r.

Cumhuriyetimizin 10. y�l�nda, Milli Savunma Bakanl��'na ba�l� olarak kurulan "Havayollar� Devlet ��letme �daresi", T�rkiye'de sivil hava yollar� kurmak ve bu yolda ta��ma yapmak �zere g�revlendirilir.

B - S�V�L HAVACILIK GENEL M�D�RL��N�N KURULU�U

D�nya Sivil Haval��n�n h�zl� bir geli�me g�stermesi, teknolojinin b�y�k �nem ta��mas� kar��s�nda, ulusal ��karlar�m�z�n korunmas� ile uluslararas� ili�kilerimizin d�zenli bir �ekilde y�r�t�lmesi ve denetlenmesi i�in 1954 y�l�nda Ula�t�rma Bakanl�� b�nyesinde kurulan "Sivil Havac�l�k Dairesi Ba�kanl��", 1987 y�l�nda "Sivil Havac�l�k Genel M�d�rl��" olarak g�n�n ko�ullar�na g�re yeniden te�kilatland�r�ld�.

C - S�V�L HAVACILIK GENEL M�D�RL��N�N HUKUK� YAPISI

Sivil Havac�l�k Genel M�d�rl��, Ula�t�rma Bakanl��n�n Ana Hizmet Birimi olarak 3348 Say�l�, Ula�t�rma Bakanl��n�n Te�kilat ve G�revleri Hakk�nda Kanun �er�evesinde g�rev yapmaktad�r.

D - S�V�L HAVACILIK GENEL M�D�RL��N�N ORGAN�ZASYONU

Sivil Havac�l�k Genel M�d�rl��'n�n organizasyon yap�s� bir Genel M�d�r, 2 Genel M�d�r Yard�mc�s� ve 4 Daire Ba�kan� ile 12 �ube M�d�r�nden olu�maktad�r.

E - S�V�L HAVACILIK GENEL M�D�RL��N�N PERSONEL YAPISI

Sivil Havac�l�k Genel M�d�rl��'nde, 1'i Genel M�d�r, 2'si Genel M�d�r Yard�mc�s� ve 4 Daire Ba�kan� ile 12'si �ube M�d�r� olmak �zere toplam 72 personel g�rev yapmaktad�r.

F - HAVACILIK MEVZUATI

Sivil Havac�l�k Genel M�d�rl��nce, 2920 Say�l� T�rk Sivil Sivil Havac�l�k Kanunu ve 15 y�netmelik ve uluslararas� alanlardaki yeni geli�meler do�rultusunda haz�rlanan daha teknik d�zeyde d�k�manlar olan 30 adet Havac�l�k Talimat� �er�evesinde hizmet verilmektedir.

G - KANUNLA BEL�RLENM�� G�REVLER�M�Z

S�V�L HAVACILIK KURALLARININ GEL��T�R�LMES�

Genel M�d�rl��m�z, devaml� ve h�zl� bir geli�me g�steren, ileri teknolojinin uyguland��, s�rat ve emniyet fakt�rlerinin b�y�k �nem ta��d�� sivil havac�l�k sahas�ndaki her t�rl� faaliyeti ulasal ��karlar�m�z ve uluslararas� ili�kilerimize uygun bir �ekilde d�zenlemek ve esaslar�n� belirlemekle y�k�ml�d�r. Bu do�rultuda sivil havac�l��n g�venli�inin ve emniyetinin sa�lanmas�, hava ula�t�rma servislerinin sa�lam temeller �zerine tesisi ile i�letilmesi i�in gerekli prensip ve kurallar uluslararas� anla�malar�n h�k�mleri de dikkate al�narak Genel M�d�rl��m�zce belirlenir.

HAVACILIK PERSONEL� L�SANSLARININ D�ZENLENMES�

Pilotlar ile hava arac�n�n sevk ve idaresi ile bak�m� i�in gerekli personelin ve di�er havac�l�k personelinin , faaliyette bulunabilmeleri i�in, Genel M�d�rl��m�zden lisans almalar� ve bu lisanslar� belirli s�reler i�inde yenilemeleri zorunludur.

Lisans almalar� gereken bu personelin kategorilerinin saptanmas�, belge verilmesi, ge�erlili�i, yenilenmesi, geri al�nmas� ve sicillerin tutulmas� ile ilgili esaslar Genel M�d�rl��m�zce belirlenir.

T�M HAVACILIK FAAL�YETLER�N�N RUHSATLANDIRILMASI

T�rkiye hava sahas� i�inde veya T�rkiye ile yabanc� �lkeler aras�nda her t�rl� hava arac�n� kullanarak yerli i�letmelerin, T�rk tescilinde bulunan hava ara�lar�na bak�m yapacak kurulu�lar�n, havacl�k personelinin e�itimi amac�yla faaliyet g�sterecek kurulu�lar�n ruhsatland�r�lmas� Genel M�d�rl��m�z�n sorumlulu�undad�r. Bu ama�la ruhsat almak �zere ba�vuracak ger�ek ve t�zelki�ilerin ba�vurular�na ekleyecekleri belgeler ve ba�vuruda aranacak �artlar Genel M�d�rl��m�zce belirlenir ve tetkik edilir. Ayn� �ekilde s�zkonusu ki�i veya kurulu�lar faaliyetlerini s�rd�rebilmek i�in taraf�m�zca s�rekli denetime tabidirler.

HAVA SAHAMIZDAK� SEYR�SEFER H�ZMETLER�N�N KOORD�NASYONU

Genel M�d�rl��m�z, T�rk hava sahas�nda hava trafi�inin g�venli, s�ratli ve d�zenli bir �ekilde y�r�t�lmesi, haberle�menin ve bilgi ak��n�n sa�lanmas�, meteoroloji hizmetlerinin y�r�t�lmesi amac� ile ihtiya�lar do�rultusunda TSK, D��i�leri Bakanl�� ve DHM� Genel M�d�rl�� ile koordinasyonlar kurarak �a�da� teknolojiye uygun olarak d�zenlemeler ve planlamalar yap�lmas�nda rol al�r.

ULUSLARARASI GEL��MELER�N TAK�B�

Uluslararas� sivil havac�l�k sahas�ndaki geli�meleri takip ederek s�zkonusu geli�melerin �lkemiz uygulamalar�na yans�t�lmas� i�in gerekli tedbirleri almak, ileriye y�nelik plamlamalar� yapmak Genel M�d�rl��m�z�n g�revleri aras�ndad�r.

ULUSLARARASI ANLA�MALARIN UYGULANMASININ TAK�B�

Sivil havac�l�k konular� ile ilgili �lkemizin taraf oldu�u anla�malar Genel M�d�rl��m�zce takip edilir ve bu anla�ma h�k�mlerinin �ugulanmas� amac�yla gerekli d�zenlemeler yap�l�r.

HAVAARACI KAZALARININ �NCELENMES�

Milletleraras� Sivil Havac�l�k Anla�mas� gere�ince, Akid Devletlerden birine ait bir hava arac�n�n di�er bir Akid Devletin �lkesinde kazaya u�ramas� halinde kazan�n �lkesi dahilinde meydana geldi�i devlet kazan�n tahkikat�n� y�r�tmekle y�k�ml�d�r. Hava arac�n�n sicilinde kay�tl� bulundu�u devlet ise tahkikat esnas�nda haz�r bulunmak ve sonu�lar�n� devletine bildirmek hakk�na sahiptir.

Genel M�d�rl��m�z �lkemizde meydana gelen her t�rl� sivil hava arac� kazas�n�n, nedenlerini ve olu� �eklini a��kl��a kavu�turmak ve sivil havac�l�kta can ve mal g�venli�inin sa�lanmas� bak�m�ndan tekrar�na engel olmak amac� ile, ayr�nt�l� teknik inceleme ve soru�turmas�n� yapar. Ayn� nedenlerle T�rk sivil hava arac� sicikline kay�tl� hava ara�lar�n�n �lke d��nda ge�irdikleri kazalarla ilgili olarak y�r�t�len ara�t�rmalara Genel M�d�rl��m�z personeli kat�l�r.

S�V�L HAVACILIK E��T�M�N�N ESASLARININ BEL�RLENMES�

Sivil havac�l�k sahas�nda g�rev alan personelin g�revlerini yerine getirebilmek amac�yla almalar� gereken e�itimlerine ili�kin esas ve standartlar uluslar aras� anla�ma ve standartlar da dikkate al�narak Genel M�d�rl��m�zce belirlenir. Bu konuda e�itim veren kurulu�lar�n yetkilendirilmesi ve denetlenmeleri de Genel M�d�rl��m�zn g�revlerindendir.

ARAMA KURTARMA H�ZMETLER�NDE ��B�RL��

Genel M�d�rl��m�z, u�u� g�venli�i ve can ve mal emniyetinin sa�lanmas� i�in olu�turulan arama ve kurtarma yard�m te�kilatlar� ve ekipleri ile i�birli�i i�inde bulunur, bu ekiplerde g�rev al�r.

T�M S�V�L HAVACILIK S�STEM�N�N DENET�M�

T�rk sivil hava ara�lar� ile faaliyette bulunan t�m kamu kurum ve kurulu�lar� ile ger�ek ve �zel hukuk t�zelki�ileri, hava seyr�seferinin g�venli�ini sa�layabilmek amac�yla Genel M�d�rl��m�z�n denetimine tabidirler.

II S�V�L HAVACILIK SEKT�R�N�N GENEL DURUMU

Havayolu ula�t�rmas� sekt�r�, 14.10.1983 tarihinde kabul edilen 2920 say�l� Sivil Havac�l�k Kanunu'nun y�r�rl��e girmesiyle, �zellikle 1980'lerin ikinci yar�s�ndan itibaren belirgin bir geli�me i�ine girmi�tir. Bu d�nemde THY'n�n bir modernizasyon ve standardizasyon program� �er�evesinde filosunu geli�tirmeye ba�lad��, hizmet standartlar�n� y�kseltme �abas�na girdi�i ve yurti�i hatlardan ziyade ekonomik a��dan avantajl� d��hatlara y�nelmekte oldu�u g�r�lmektedir. Ayn� d�nemde, �zel sekt�r havayollar�n�n say�lar�nda, filo kapasitelerinde ve sekt�rden ald�klar� payda �nemli art��lar g�zlenmi�tir. ��letme sermayesi s�k�nt�s�, nisbeten ya�l� u�aklarla operasyon yapma dezavantaj�, bak�m-onar�m ve di�er alt yap� imkanlar�n�n yetersizli�i, faaliyetlerinin her kademesinde kalifiye personel temininde kar��la��lan g��l�kler, sekt�r�n yeteri kadar desteklenmemesi, �zel havayollar�n�n genelde kar��la�t�klar� sorunlar olmu�tur.

Havaaalan� yat�r�mlar�n�n, 80'li y�llar�n sonunda ve 90'l� y�llar�n ba�lar�nda, yeni konvansiyonel havalan� yap�m�ndan daha ziyade mevcutlar�n standartlar�n�n geli�tirilmesi �zerinde yo�unla�t�r�ld�� g�r�lmektedir. Bu arada, hava trafik kontrol, haberle�me, seyr�sefer hizmetleri, yer hizmetleri, vb. hizmetlerin kalite ve g�venirli�ini art�rmaya y�nelik yat�r�mlar s�rd�r�lm��t�r. 1980'lerin sonunda, muhtelif y�relere mahalli idarelerin de katk�lar�yla STOL tipte k��k havaalanlar� yap�m� ba�lat�lm�� ve askeri havaalanlar�n�n sivil hava ula��m�na da a��lmas� �al��malar�na h�z verilmi�tir. Y�ldan y�la istikrarl� bi�imde art�� g�steren toplam gelen-giden yolcu ve u�ak trafi�inin ba�ta Atat�rk Havaliman� olmak �zere Antalya, Esenbo�a, Adnan Menderes ve giderek Dalaman Havalimanlar�nda yo�unla�t�� g�r�lmektedir.

Sekt�r, 1990'l� y�llara da ayn� geli�me trendi i�inde girmi�tir. Ancak, 1990 y�l�n�n A�ustos ay�nda patlak veren K�rfez Krizi sonraki y�llarda turistik y�relerimizde meydana gelen ter�r olaylar�, turizm sekt�r�ne ba�l� olarak havayolu ula�t�rmas� sekt�r�n� de o y�llar i�inde olumsuz y�nde etkilemi�tir.Ancak, sekt�r�n geli�imi son be� y�l�n b�t�n� itibariyle de�erlendirildi�inde geli�menin halen s�rd�� g�r�lmektedir.

A - HAVACILIK ��LETMELER� VE U�AK F�LOSU DURUMU

1983 tarihinde yay�nlanan 2920 Say�l� T�rk Sivil Havac�l�k Kanunu'nun y�r�rl��e girmesi ile sekt�rde belirgin bir geli�me g�r�lm��t�r. T�rk Hava Yollar�'n�n modernizasyon ve standardizasyon program� �er�evesinde filosunu geli�tirerek hizmet standartlar�n� y�kseltme �abas�na girdi�i ve yurt i�i hatlardan ziyade ekonomik a��dan avantajl� d�� hatlara y�neldi�i g�r�lm��t�r.

�zel sekt�r havac�l�k i�letmelerinin say�lar�nda, filo kapasitelerinde ve sekt�rden ald�klar� payda �nemli art��lar olmu�tur.

1983 y�l�nda T�rk Hava Yollar� taraf�ndan 30 ve Bursa Hava Yollar� taraf�ndan 2 u�akla olmak �zere 32 u�akl�k bir filo ile 4472 koltuk kapasitesi arz edilmekte iken bug�n havayolu �irketi say�s� 9'a u�ak say�s� 124'e koltuk kapasitesi 21.931'e ula�m��t�r.

S�rd�rd�� modernle�me ve geli�im politikalar� sonucunda 4 adet kargo u�a�� ile birlikte 67 u�ak ve 10.371 koltuk kapasitesine ula�an THY filosu d�nyan�n en gen� filolar� aras�nda yer almaktad�r.

Yukar�da arz edilen rakamlara, 59 hava taksi i�letmesinin 229 u�a��, 43 Genel Havac�l�k i�letmesinin 159 u�a��, 37 Zirai M�cadele ��letmesinin 123 u�a�� dahil de�ildir.

B - HAVA ALANLARIMIZ

Kamu ad�na �lkemiz hava alanlar�n� i�letme g�revini �stlenmi� bulunan Devlet Hava Meydanlar� Genel M�d�rl�� (DHM�) 27 havaalan�nda te�kilatlanm�� olup, bunlardan 16's� d�� hat seferlere a��kt�r.

T�rk Silahl� Kuvvetleri Envanterindeki hava alanlar�ndan da istifade edilerek sivil hava ula��m�n�n yayg�nla�t�r�lmas�na katk� amac�yla Genelkurmay Ba�kanl�� ile yap�lan protokol ile toplam 27 askeri hava alan� sivil havac�l�k i�letmelerinin kullan�m�na a��k durumdad�r. Bu hava alanlar�ndan 13'�nde DHM� Genel M�d�rl��nce i�letme yap�lmakta olup, bu hava alanlar�n�n bir k�sm�nda, terminal binas�, kargo binas�, taksirut ve apron gibi sivil tesislerin yap�m� s�rd�r�lmektedir.

C - HAVA ULA�TIRMA ANLA�MALARI

T�rkiye'nin 05 Haziran 1945 tarih ve 4749 say�l� Kanunla onaylanm�� bulundu�u 07 Aral�k 1944 tarihli �ikago S�zle�mesi uluslararas� sivil havac�l��n esaslar�n� evrensel d�zeyde d�zenleyen ve Uluslararas� Hava Hukukunun cari kurallar�n� belirleyen temel bir metindir.

�ikago s�zle�mesinde ticari haklar�n d�zenlenmesi hususunda bir mutabakata var�lamam��, bu nedenle ticari haklar�n ikili anla�malar yoluyla d�zenlenmesi gere�i do�mu�tur.

�lkemizin co�rafi durumunu ve uluslararas� Hava servislerinin �lkemizden ge�mesinin sa�layaca�� imkanlar� g�z�n�nde tutarak ayn� zamanda milli sivil havac�l��m�z� te�vik ve kalk�nd�rmak amac�yla bug�ne kadar 81 �lke ile �kili Hava Ula�t�rma Anla�mas� yap�lm��t�r.

D - TAR�FEL� SEFERLER

Yap�lan s�z konusu �kili Anla�malar ile THY yurtd��nda 100 noktaya tarifeli seferler yapmaktad�r.

Ayr�ca yurtd��ndan T�rkiye'ye 63 Hava yolu �irketi tarifeli seferler d�zenlemektedir.

E - TAR�FES�Z SEFERLER

Yurt d��ndan �lkemize �zellikle 1997 yaz tarife d�neminde 121 havayolu �irketi tarifesiz seferler d�zenlemektedir.

F - HAVA ALANLARIMIZDA U�AK TRAF��

1997 y�l�nda havaalanlar�m�za inen-kalkan i�hat-d��hat u�ak trafi�i 407.662'ye ula�m�� olup, 1996 y�l�na g�re % 9.4 oran�nda art�� g�stermi�tir.

Atat�rk Hava Alan�, 1997 y�l�na g�re %9.3'l�k bir art�� g�sterek 189.695 adet trafi�e ula�m��, hava alanlar� i�inde u�ak trafi�i bak�m�ndan ilk s�ray� alm��t�r. 108 adet trafikle Tokat Hava Alan� son s�rada yer alm��t�r.

Sivil u�ak trafi�i 1996 y�l�na g�re % 11.9 artarak 403.814 adete ula�m��t�r. Bu rakam�n 388.322 adeti sivil ticari u�ak trafi�ine ait olup, bir �nceki y�la g�re art�� oran� %10,1'dir.

�� hat u�ak trafi�i �nceki y�la g�re %11.3'lik art��la 196.089 adete, d�� hat u�ak trafi�i %7.7'lik art��la 211.573 adet olarak ger�ekle�mi�tir.

1996 y�l�nda, D�� Hat Ticari U�ak Trafi�inin % 53.4�l�k k�sm�n� T�rk �irketleri ger�ekle�tirmi�tir. Ticari U�ak trafi�inin % 81.1 THY taraf�ndan ger�ekle�tirilmi�tir.

1995 y�l�nda 123.225 u�u� olarak ger�ekle�en overflight ge�i�ler 1996 y�l�nda %0,6 artarak 124.022 u�u� olarak ger�ekle�mi�tir.

G - HAVA ALANLARIMIZDA YOLCU TRAF��

1997 y�l�nda hava alanlar�m�za gelen-giden yerli ve yabanc� yolcu trafi�i 34.314.415 ki�i olup, 1996 y�l�na g�re %11.4 oran�nda bir art�� g�zlenmi�tir. S�z konusu yolcu trafi�inin 22.131.842�si T�rk �irketlerine aittir.

1996 y�l�na g�re 1997 y�l�nda, d�� hat yolcusunda %6.9 �luk ve i� hat yolcusunda %12.9�luk art�� olmu�tur.

1995 y�l�nda 264.994 ki�i olarak ger�ekle�en transit yolcu say�s� 1996 y�l�nda %13,7 azalarak 228.611 ki�i olarak ger�ekle�mi�tir.

H - HAVA ALANLARIMIZDA Y�K TRAF��

1997 y�l�nda toplam 791.780 ton y�k trafi�i ger�ekle�mi� olup, �nceki y�la g�re %21.33�lik art�� olmu�tur. Toplam y�k�n 579.780 tonu d�� hatla ilgili olup, bunun 212.000 tonu i� hat y�k�d�r.

III FAAL�YETLER�M�Z

A - MEVZUAAT �ALI�MALARIMIZ

B - T�M S�V�L HAVAARA�LARININ S�C�LLER�N�N TUTULMASI

T�rkiye'de ger�ek ve t�zel ki�ilerin m�lkiyetinde veya i�letiminde bulunan sivil hava ara�lar�n�n Bakanl��m�z T�rk Sivil Havaarac� siciline kay�tlar� zorunludur. Bir hava arac�n�n T�rk sivil hava arac� say�lmas�, 2920 Say�l� T�rk Sivil Havac�l�k Kanununda yaz�l� �artlar�n yerine getirilmesini takiben Bakanl��m�z taraf�ndan tescil sertifikas� d�zenlenmesi sonucu ger�ekle�mektedir.

Bir hava arac�n�n T�rk sivil havaarac� say�lmas� i�in TC ile ba�lamas� zorunlu olan ve devam�nda �� harfden olu�an bir �a�r� kodu verilir. T�rk Sivil u�ak siciline tescil eden havaarac�n�n daha �nce kay�tl� bulundu�u sicilden silinmesi zorunludur.

�u anda Bakanl��m�z T�rk Sivil Havaarac� siciline kay�tl� bulunan 673 adet havaarac� bulunmakta olup, 605 adedi u�ak, helikopter olup, 68 adeti hafif hava arac�d�r. T�rk Sivil Hava Arac�na kay�tl� her havarac�n�n m�lkiyetindeki de�i�iklik ve m�lkiyetin devrini �nleyen her t�rl� �erh (ipotek, haciz v.s) Bakanl��m�zca tescil defterine kaydedilmektedir.

C - T�M U�UCU PERSONEL�N L�SANSLANDIRILMASI VE S�C�LLER�N�N TUTULMASI

T�rk Sivil Havac�l�k sahas�nda g�rev yapacak olan veya yapmakta olan lisans alacak u�ucu personelin lisanland�r�lmas�na esas ve usuler Genel M�d�rl��m�zce d�zenlenmektedir.

Lisans ve sertifikalar�n tanzimi ile ge�erli k�lma i�lemlerinin yap�lmas� takip edilmesi, sicil kay�tlar�n�n tutulmas�, lisans ve sertifika sahiplerinin Hava Limanlar� ile ��letme Mahallinde kontrol ve denetimi ile kurallara ayk�r� davrand�� tespit edilenler hakk�nda yasal i�lemlerin yap�lmas� Genel M�d�rl��m�zce y�r�t�lmektedir.

1997 y�l� sonu itibariyle 4706 u�ucu personelin sicilleri tutulmakta ve bunlardan aktif olan 3739'u lisanslar� ve sertifikalar� her y�l bir kez yenilenmektedir.

Ayr�ca; TC tescil i�aretli havaara�lar�nda g�rev yapacak olan yabanc� uyruklu bak�m personelinin kendi �lkelerinin Sivil Havac�l�k Otoritelerinden alm�� olduklar� belgelerin ge�erli k�l�nmas� ve denetimi ile �lkemize sefer d�zenleyen yabanc� hava yolu �irketlerinde g�revli lisans ve sertifikal� personelin uluslararas� kurallara uygun lisans ve belgelerinin ge�erlili�inin kontrol� de Genel M�d�rl��m�z taraf�ndan y�r�t�lmektedir.

D - T�M BAKIM PERSONEL�N�N L�SANSLANDIRILMASI VE S�C�LLER�N�N TUTULMASI

I. ve II. S�n�f Bak�m Teknisyeni Lisanlar�n�n verilmesine esas te�kil edecek s�navlar SHD:T-33 Talimat�n�n 2. maddesi gere�ince Bakanl��m�z veya yetkili k�l�nm�� m�esseselerden birinde iki a�amal� (nazari/uygulamal�) olarak yap�lmaktad�r.

2920 Say�l� T�rk Sivil Havac�l�k Kanunu ve bu kanuna aften ��kar�lan y�netmelikler �er�evesinde Bakanl��m�zdan yetki alm�� b�t�n Sivil Havac�l�k ��letmelerinin teknik departmanlar�n� ve lisansl� bak�m personelinin lisans tanzim ve temdit i�lemleri Bakanl��m�z taraf�ndan y�r�t�lmektedir.

1997 y�l� sonu itibariyle 3571 bak�m personelinin sicilleri tutulmakta ve bunlardan aktif olan 2869'unun lisanslar� her iki y�lda bir yenilenmektedir.

E - HAVA TA�IMA KURULU�LARININ RUHSATLANDIRILMASI

2920 Say�l� Sivil Havac�l�k Kanunu ve yukar�da belirtilen talimatlar kapsam�nda T�rkiye'de sivil havac�l�k alan�nda faaliyet g�sterecek olan her i�letmenin denetlenmesi ve ruhsatland�r�lmas� yap�lmaktad�r. Bu kapsamda, g�n�m�zde b�y�k g�vdeli u�aklarla havayolu ta��mac�l�� alan�nda faaliyet g�steren 9 havayolu ile hava taksi ve di�er faaliyetlerde bulunan ****** i�letme ruhsatland�r�lm��t�r.

F - HAVA TA�IMA KURULU�LARININ �ZEL OPERASYONLAR ��N �Z�NLEND�R�LMES�

Uluslararas� Sivil Havac�l�k Te�kilat�n�n (ICAO) koydu�u standartlar�n yan� s�ra, aday �yesi oldu�umuz Avrupa Sivil Havac�l�k Te�kilat� (JAA) taraf�ndan y�r�l��e konan veya konma a�amas�nda olan yasal d�zenlemeler gere�ince olu�turulan T�rkiye mevzuatlar� ve usullerine g�re a�a��da listesi verilen operasyonlar�n Ticari Hava Ta��mac�l�� yapan �irketler taraf�ndan ger�ekle�tirilmesi i�in Bakanl��m�zdan �zel izin almalar� gerekmektedir. Bu �zel izinler, �irkete bir kere verildikten Bakanl��m�z taraf�ndan konusu oolan operasyon a��s�ndan takibe al�n�rlar ve yine Bakanl��m�z taraf�ndan iptal edilmedik�e ge�erli say�l�rlar. Bu �zel izinlerin uluslararas� ge�erlili�i vard�r. S�z konusu �zel izin gerektiren operasyonlar �unlard�r:

- D��k G�r�� Operasyonlar� (Low Visibility Operations, CATII/III ve LVTO)

- �ift Motorlu U�aklarla Uzat�lm�� Menzilli Operasyon (ETOPS)

- Azalt�lm�� Dikey Ayr�m Minimumlar�nda (RVSM) Operasyon

- Saha Seyr�seferi (RNAV) Operasyonu

- Kuzey Atlantik Hava Sahas� ��inde Asgari Seyr�sefer Spesifikasyonlar� MNPS)

- Tehlike Madde Ta��ma

G- E��T�M KURULU�LARININ YETK�LEND�R�LMES�

2920 Say�l� Kanun ile Talimatlar �er�evesinde; Havac�l�k sahas�nda, �zel sekt�r taraf�ndan veya kamu kurum kurulu�lar�nca a��lacak olan pilot ve yer personeli e�itim kurulu�lar�n�n faaliyetleri ile ilgili program ve esaslar�n tespiti ve bu hususta e�itim verecek kurulu�lar�n denetimi ve ilgili kurulu�larla koordineli �al��ma yaparak yetkilendirilmeleri Genel M�d�rl��m�zce yap�lmaktad�r.

H- U�U�A ELVER��L�L�K KONTROLLER�

T�rk U�ak Siciline sat�n alma veya kiralama yolu ile kaydedilecek olan havaara�lar�na u�u�a elveri�lilik sertifikas� verilmesi veya kaydedilmi� olan havaara�lar�n�n sertifikalar�n�n temdit edilmesi i�in u�u�a elveri�lilik kontrolleri yap�lmaktad�r.

1997 y�l� sonu itibariyle T�rk U�ak Siciline kay�tl� bulunan 673 havaarac�n�n her y�l bir defa u�u�a elveri�lilik kontrol� yap�lmaktad�r. Bu kontrollerin amac� s�z konusu havaara�lar�n�n u�u�a elveri�li durumda olup olmad��n� tesbit etmektir. Kontrol sonucunda u�u�a elveri�li durumda oldu�u tesbit edilen havaara�lar�n�n u�u�a elveri�lilik sertifikalar� 1 y�l temdit edilmektedir. Bu kontroller havarac�n�n bulundu�u yerde bizzat u�a��n fiziki kontrolleri yap�larak, fonksiyonel olarak test edilerek ve teknik kay�tlar�n�n incelenerek yap�lmaktad�r.

Fiziki kontroller s�ras�nda havaarac�n�n u�u�a elveri�lili�ini etkileyecek bir hasar�n�n, par�a eksikli�inin, olup olmad�� gibi konular incelenmektedir.

Fonksiyonel olarak test edilmesi s�ras�nda havaarac�nda bulunmas� gereken cihazlar�n, ekipmanlar�n varl�� ve g�revini yerine getirip getirmedi�i kontrol edilmektedir. Teknik kay�tlar�n incelenmesi s�ras�nda da havaarac�na uygulanmas� gereken periyodik kontrolerin zaman�nda yap�l�p yap�lmad��, belirli periyodlar ile de�i�mesi gereken par�alar�n zaman�nda de�i�ip de�i�medi�i, uygulama zorunlulu�u olan teknik emirlerin uygulan�p uygulanmad��, incelenmektedir. S�z konusu kontroller sonucunda herhangi bir eksik tesbit edilmemesi durumunda u�u�a elveri�lilik sertifikas� verilmekte veya 1 y�l s�re ile temdit edilmektedir.

Kontrol edilen havaarac�n�n teknik kay�tlar�n�n durumuna ve d�zenine, kullan�m amac�na g�re s�z konusu kontroller 1 veya 2 g�n s�rmektedir.

I- KAZA TAHK�KATLARI

�lkemizde sivil hava ara�lar� kazalar� ve olaylar�n�n soru�turulmas�n� gerektirecek t�m durumlarda SHY-13 Sivil Hava Ara� Kazalar� Soru�turma Y�netmeli�i kullan�lmakta olup, yabanc� tescilli hava arac� kazalar� ise, uluslararas� havac�l�k standartlar� ile ilgili ICAO Annex-13 mevzuat� �er�evesinde ele al�nmaktad�r. Bu Y�netmelikler hava arac�n�n sahibini, i�leticisini, imalatc�s�n�, hava alan� i�letmecisini, mahalli m�lki idare amirlerini, ilgili sivil havac�l�k otoritelerini (kazan�n oldu�u �lke, imalat ve tescil sorumlusu �lke otoriteleri) kapsar.

Bir hava arac� kazas�n�n SHY-13 Y�netmeli�ince olu�turulan soru�turma kurulu taraf�ndan soru�turulmas�ndaki yasal d�zenlemelerdeki temel ama�, kaza sebebini ortaya ��kararak tekrar�n� �nlemektir. Ancak kazada kusurlu g�r�len taraf lisans sahibi bir �ah�s ise lisans iptaline kadar, i�letmeci ise i�letme ruhsat� iptaline kadar, idari �nlem gere�i cezaland�rma yap�labilmektedir.

Sivil Havac�l�k Genel M�d�rl��m�z, meydana gelebilecek u�ak olay, kaza, k�r�mlar�n� ve yer kazalar�n� �nlemek, u�u� emniyetininin temininde devaml�l�k sa�lamak i�in;

1. Hava arac� kazalar� konusunda yap�lacak i�lemleri al�nacak �nlemleri uygulanacak usulleri tespit etmekte, konu ile ilgili formlar� yay�nlamak ve uygulaman�n kontrolunu yapmaktad�r.

2. �lkemizde meydana gelen yerli ve yabanc� tescilli sivil hava ara�lar� kazalar�na yap�lacak i�lemleri tespit etmektedir.

3. Yabanc� ve Uluslararas� sahalarda meydana gelen T�rk tescilli hava ara�lar� kazalar�nda yap�lacak i�lemleri tespit etmektedir.

4. Gelen kaza haberlerini inceleyerek, Bakanl�k soru�turma kurulunun kaza mahalline g�nderilip, g�nderilmeyece�ini, kazan�n ait oldu�u kurum, kurulu�, ger�ek ve t�zel ki�ilere bildirmektedir.

5. Kaza mahalline gidilecek ise kaza soru�turma kurulunu te�kil ettirmektedir.

6. Kaza ge�iren hava arac�n�n ait oldu�u i�letmeciden gelen kaza raporlar�n�n tetkikini yaparak, u�u� emniyetinin sa�lanmas� i�in gerekli i�lemlerin yap�lmas�n� istemekte ve tavsiyelerde bulunmaktad�r.

7. Bulgu tespiti yapt�rmakta, nihai raporlar� haz�rlatmakta ve da��t�m�n� yapmaktad�r.

J- ULUSLARARASI �L��K�LER

Halen �yesi bulundu�umuz Uluslararas� Sivil Havac�l�k Te�kilat� (ICAO), Avrupa Sivil Havac�l�k Konferans� (ECAC), Avrupa Havac�l�k Seyr�sefer G�venli�i Te�kilat� (EUROCONTROL) ve Avrupa Havac�l�k Otoriteleri Birli�i (JAA) b�nyesinde yap�lan �al��malar yak�ndan izlenmekte, m�mk�n oldu�unca toplant�lar�na kat�l�m sa�lanmaktad�r. Ancak, finansal problemler bu kurulu�lar b�nyesinde yap�lan �al��malar�n yak�ndan takibini g��le�tirmekte olup, bu sebeple uluslararas� standartlar�n daha yak�n takibinde zorluklar ya�anmaktad�r.

K- HAVA SEYR�SEFER H�ZMETLER�N�N KOORD�NASYONU

Egemen Hava Saham�z i�inde esaslar� belirlenmi� Uluslarars� kanallar �er�evesinde hava trafi�inin emniyetli ve seri bir �ekilde ak��n� sa�lamak amac�yla, ihtiya�lar do�rultusunda TSK, D��i�leri Bakanl��, ve DHM� Genel M�d�rl�� ile koordinasyonlar kurarak d�zenlemeler yap�lmakta ve yeni havayollar� kullan�ma a�maktad�r.

TSK ile Sivil ta��y�c�lar�n m��tereken kullan�lan hava saham�z, �lkemizin d�nya �zerindeki co�rafi konumu, iklimsel �zellikleri nedeniyle hava ta��mac�l��nda tart��lmaz bir konumdad�r. Bu nedenlerle gerek �lkemiz havaalanlar�na sefer d�zenleyen hava i�letmecileri (tarifeli-tarifesiz) ile hava saham�z� kullanarak d�rt y�nl� (Kuzey-G�ney/Do�u-Bat�) �st ge�i�ler (overflight) ge�mi� y�la nazaran %78 oran�nda bir art�� g�stermektedir. Dolay�s�yla �lkemiz hava saham�z�n Uluslararas� standartlarda yap�lanmas� emniyetli bir trafik hizmetinin verilmesi amac�yla gerekli d�zenlemeler yap�lm��t�r.

Kom�u �lkelerden T�rk Hava Sahas�na 24 noktadan hava trafi�i giri� veya ��k�� yapmaktad�r. Bu noktalar �stanbul ve Ankara Saha Kontrol radarlar� taraf�ndan kontrol edilmekte ve hava trafik hizmetleri bu konumlara g�re y�nlendirilmektedir.

L- �LKEM�Z HAVASAHASININ KULLANIMINDA ASKER-S�V�L KOORD�NASYONU

T�rkiye egemen hava sahas� i�indeki hava trafik hizmetleri, asker/sivil e�g�d�m�nde planlanmakta, �zellikle Hava Kuvvetleri'nin muharip unsurlar�n�n g�rev niteliklerine g�re kendilerine e�itim ama�l� hava sahalar� tahsis edilerek u�u� emniyeti sa�lanmaktad�r. Esaslar� protokollerle belirlenmi� bu uygulamalara ili�kin d�zenlemeler Bakanl��m�z koordinasyonunda Genelkurmay Ba�kanl��, D��i�leri Bakanl��, ve DHM� il edi�er kurum ve kurulu�lar�n i�tiraklar� ile yap�lmaktad�r.

M- �LKEM�Z HAVASAHASINDA ��LET�C� VE KULLANICILARIN KOORD�NASYONU

T�rk Sivil Havac�l�k Kurulu�lar�na ait ve Bakanl��m�z envanterine kay�tl� havaara�lar�n�n havasaham�zdaki trafik hizmetlerinden en �st d�zeyde faydalanmalar�n� sa�lamak amc�yla, DHM� genel M�d�rl�� ve i�letici kurulu�lar�n �st d�zey y�neticileri yap�lan bir dizi toplant�lar sonucunda ortaya ��kan aksakl�klar tesbit edilmi� ve �ncelikle al�nmas� gereken tedbirler do�rultusunda kurulu�lar uyar�lm��t�r.

N- HAVA TRAF�K KONTROL�RLER�N�N L�SANSLANDIRILMASI

Ayr�ca; T�rk Hava Sahas�n� kullanan t�m havaara�lar�n�n emniyetini sa�layan hava trafik kontrol�rlerinin lisans verilme usullerini belirlemek amac�yla da Hava Trafik Kontrol�r� Lisans Y�netmeli�i haz�rlanm�� ve 6 Eyl�l 1995 tarih ve 22396 say�l� Resmi Gazetede yay�nlanarak y�r�rl��e girmi�tir.

O- HAVA NAKL�YATINI KOLAYLA�TIRMA KOM�TES� (HANKOK) �ALI�MALARI

Hava Nakliyat�n� Kolayla�t�rma Komitesinin Kurulu� G�rev ve �al��ma Y�netmeli�i uyar�nca �lkemizde kurulmu� bulunan, SHGM Genel M�d�r� veya Genel M�d�r Yard�mc�s� ba�kanl��nda ilgili Bakanl�k ve kamu kurumlar�n�n yetkili temsilcilerinden olu�an ulusal Hava Nakliyat�n� Kolayla�t�rma Komitesi hava nakliyat�n�n kolayla�t�r�lmas� ve koordinasyonu konusundaki faaliyetleri y�r�t�r.

P- HAVA ULA�TIRMA ANLA�MALARI

05 Haziran 1945 tarihli �ikago s�zle�mesi 6. Maddesinde; " Tarifeli uluslararas� hava servisleri ancak �zel izin veya o devletten ba�ka suretle salahiyet alm�� olmak ve ancak bu madde veya salahiyet h�k�mlerine riayet �art�yla Akit Devletlerden birinin �lkesi �zerinden veya �lkesi dahilinde i�leyebilirler." h�km� yer almaktad�r. Bu nedenle ticari haklar�n ikili anla�malar yoluyla d�zenlenmesi gere�i do�mu�tur.

�lkemizin co�rafi durumunu ve uluslararas� Hava servislerinin �lkemizden ge�mesinin sa�layaca�� imkanlar� g�z�n�nde tutarak ayn� zamanda milli sivil havac�l��m�z� te�vik ve kalk�nd�rmak amac�yla bug�ne kadar 81 �lke ile �kili Hava Ula�t�rma Anla�mas� yap�lm��t�r.

Yap�lan s�z konusu Anla�malar ile THY yurtd��nda 100 noktaya tarifeli seferler yapmaktad�r.

Ayr�ca yurtd��ndan T�rkiye'ye 1997 Yaz Tarife d�neminde 63 Hava yolu �irketi tarifeli seferler d�zenlemektedir.

THY'n�n d��nda kurulmu� bulunan 8 adet �zel Hava Yolu �irketi yurt d��na tarifesiz (Charter) seferler d�zenlemektedir. Ayr�ca bunlardan �stanbul Havayollar� ve Onur Air'in 1996 y�l�ndan itibaren baz� noktalara i�hat sefer d�zenlemelerine m�saade edilmektedir.

Ayr�ca yurt d��ndan �lkemize �zellikle yaz tarife d�neminde yakla��k 121 havayolu �irketi tarifesiz seferler d�zenlemektedir.

R- E��T�M FAAL�YETLER�

Yurtd�� e�itim maliyetlerinin fazla olmas�, her zaman m�mk�n olamamas� vebu tip e�itimlerin kontrol�m�z alt�nda bulunan havac�l�k sekt�r�n�n ilgili personeliyle birlikte al�nmas� gibi sebeplerle yurti�inde HAVAK i�birli�iyle ucuz maliyetli uluslararas� kurslar d�zenlenmi�tir. Yabanc� uzmanlar getirilerek bug�ne kadar d�zenlenen 10 adet JAA standartlar� olan JAR'lar konulu kurslar d�zenlenmi� olup, bu kurslarda Genel M�d�rl��m�zden ilgili personelin hemen tamam�n�n ve sekt�r�m�zden ise 260 personelin e�itimleri tamamlanm��t�r. JAA merkezi ile koordineli olarak bu t�r kurslar�n ger�ekle�tirilmesine devam edilecektir.

S- HAVALANLARINDA YER H�ZMETLER�N�N D�ZENLENMES�

Havaalanlar� Yer Hizmetleri Y�netmeli�i (SHY-22) g�n�n ko�ullar� da dikkate al�narak yeniden haz�rlanm�� ve 28 A�ustos 1996 tarih ve 22760 say�l� Resmi Gazete'de yay�mlanarak y�r�rl��e girmi�tir.

S�zkonusu y�netmelikte, uygulamada kar��lan�lan sorunlar� yer hizmetleri kurulu�lar� ve hava yolu ta��y�c�lar� ile yap�lan toplant�larda dile getirilmi�, s�z� edilen y�netmelikte (SHY-22) baz� de�i�iklikler yap�larak 10.4.1997 tarih ve 22960 say�l� Resmi Gazete'de yay�nlanarak y�r�rl��e girmi�tir.

T- YER H�ZMETLER� KURULU�LARININ RUHSATLANDIRILMASI

Havaalanlar� Yer Hizmetleri Y�netmeli�i'nin 5'nci maddesinde belirtilen 10 hizmet t�r� i�in havayolu ta��y�c�lar� ile yer hizmetleri kurulu�lar�na muhtelif hizmet t�rleri baz�nda bu g�ne kadar i� ve d�� hat trafi�e a��k havaalanlar�m�zda 215 adet �al��ma ruhsat� verilmi�tir.

Havaalanlar�ndaki hizmetlerin aksamadan y�r�t�lebilmesi amac�yla bu kurulu�lar�n personel e�itimi ve modern te�hizatlarla hizmetlerini yapmalar� amac�yla denetlemeler s�rd�r�lmektedir.

U- U�U� �Z�NLER�

1997 y�l�nda 407.672 adedi havaalanlar�m�za ini� kalk�� yapan 124.022 adeti de hava saham�z� kullnarak ba�ka �lkelere giden u�u�lar�n t�m� Bakanl��m�zca izinlendirilmektedir.

U�u� izin m�racaatlar� genel olarak 2920 say�l� T�rk Sivil Havac�l�k Kanunu ile di�er havac�l�k mevzuat� �er�evesinde, �zel olarak ise u�u� ama�lar�na g�re a�a��da belirtilen mevzuat �er�evesinde de�erlendirilmektedir.

1. THY'n�n d�� hat seferlerine ili�kin u�u� izin m�racaatlar� ile Yabanc� havayolu �irketlerinin b�t�n T�rkiye seferlerine ili�kin u�u� izin m�racaatlar� ikili Hava Ula�t�rma Anla�malar� �er�evesinde,

2. T�rk �zel havayolu �irketlerinin b�t�n i�hat u�u�lar� Ticari Hava Ta��ma ��letmeleri Y�netmeli�i (SHY-6A) ile s�z konusu seferler i�in al�nm�� olan Makam Onay�nda yer alan kriterler �er�evesinde, d��hat tarifesiz seferlerine ili�kin u�u� izin m�racaatlar� ise varsa u�ulan �lke ile var�lm�� olan mutabakat ile �lkemizin �ye oldu�u ICAO charter seferler d�zenleme ve tavsiye kararlar� �er�evesinde,

3. Yabanc� havayolu �irketlerinin T�rkiye hava sahas�n� kullanarak yapaca�� b�t�n transit seferlerine ili�kin u�u� izin m�racaatlar� �lkemizin taraf oldu�u Uluslararas� Transit S�zle�mesi �er�evesinde,

4. Ayr�ca T�rkiye'ye y�nelik b�t�n �zel u�u�lar, b�t�n transit �zel u�u�lar ile teknik ini� izin m�racaatlar�, u�u� amac�na g�re yukar�da belirtilen mevzuat �er�evesinde,

de�erlendirilerek permilendirilmektedir.

V- DENET�M FAAL�YETLER�M�Z

U�U�A ELVER��L�L�K KONTROLLER�

T�rk Sivil Havaarac� Sicilinde kay�tl� �e�itli tip ve kategoride toplam 673 adet havaarac�n�n emniyetli bir �ekilde u�u� yapmalar�n� teminen y�lda enaz bir kez U�u�a Elveri�lilik kontrolleri yap�lmaktad�r. Bu kontroller d��nda; havaarac�n�n kaza ge�irmesini m�teakiben tekrar servise verilmesi, yurt d��na sat�lmas� veya kiralanmas� durumunda Export U�u�a Elveri�lilik talep edilmesi durumunda resmi belgelerin d�zenlenmesi amac�yla ve di�er sebeplerle gerekli g�r�lmesi halinde ilave kontroller de yap�lmaktad�r.

RAMP DENETLEMELER�

Havaara�lar�n�n y�l i�indeki u�u�a elveri�lilik durumlar�n�n s�reklili�inin tespit edilmesi amac�yla periyodik ramp denetlemeleri yap�lmaktad�r.

BAKIM KURULU� DENETLEMELER�

Havaara�lar�na bak�m yapan yerli ve yabanc� bak�m kurulu�lar�n�n yapt�klar� bak�m faaliyetlerinin uluslararas� standartlara uygunluklar�n�n tespiti amac�yla periyodik olarak denetlemeler yap�lmaktad�r. G�n�m�zde T�rk tescilinde bulunan sivil havaara�lar�na bak�m yapan yerli ve yabanc� bak�m kurulu�lar� y�lda enaz bir kez denetimden ge�irilmektedirler.

BAKIM PERSONEL DENETLEMELER�

Havaarac� bak�mlar�n� yapacak olan personelin uygun yerlerde uygun e�itimler al�p-almad�klar�n�n tespiti ve bu personelin lisansland�r�lmas� amac�yla �al��malar/denetlemeler yap�lmaktad�r. Bu standartlar�n korunmas�n� teminen gerekli denetlemeler devam etmektedir.

U�UCU PERSONEL DENETLEMELER�

T�rk tescilli u�aklarda g�rev yapmakta olan t�m pilotlar�n lisansland�r�lmas� �al��malar� ile bu standartlar�n korunmas�n� teminen gerekli denetlemeler yap�lmaktad�r. Genel M�d�rl��m�zce lisansland�r�lm�� toplam 4706 u�ucu personeli periyodik kontrolleri devam ederken, hemen hemen tamam� askeri kaynaklardan temin edilen pilotlar�n sivil standartlara adaptasyonu da taraf�m�zdan yap�lan bir programdahilinde devam etmektedir.

About the Family Roots

HAVACILIK ��LETMELER� VE U�AK F�LOSU DURUMU

1983 tarihinde yay�nlanan 2920 Say�l� T�rk Sivil Havac�l�k Kanunu'nun y�r�rl��e girmesi ile sekt�rde belirgin bir geli�me g�r�lm��t�r.

1997 Haziran ay� itibari ile T�rk Sivil Havac�l�k U�ak Sicili'ne kay�tl� 675 havaarac� bulunmaktad�r. Bunlar� 605 adeti b�y�k ve k��k g�vdeli u�ak, 29 adeti plan�r, 29 adeti ultra light,ve 12 adeti balondur. Ayr�ca 10'u havayolu, 60'� hava taksi ve 35'i genel havac�l�k olmak �zere toplam 105 i�letme Bakanl��m�z�n verdi�i i�letme ruhsat� dahilinde faaliyetlerine devam etmektedir.

Bug�n havayolu �irketlerinde bulunan b�y�k g�vdeli u�ak say�s� 130 ve koltuk kapasitesi 22403'e ula�m��t�r. 10 adet havayolu �irketinde hizmet veren u�aklar�n ortalama ya�� 8 y�ld�r. En gen� filo ise ortalama ya�� 5.55 y�l ile T�rk Hava Yollar�'na aittir.T�rk Hava Yollar�'n� 5.80 y�l ile SunExpress ve 5.83 y�l ile Pegasus Hava Ta��mac�l�� takip etmektedir. Ayr�ca T�rk Hava Yollar� d�nyadaki en gen� havayolu filosuna sahip �irketlerden biridir.

Havayolu �irketleri haricindeki toplam 464 u�ak, hava taksi (227 adet), genel havac�l�k (119 adet) ve zirai ila�lama (118 adet) faaliyetlerini s�rd�rmektedir. Ayr�ca 11 adet u�ak i�letme y�n� ile gayri faal durumda bulunmaktad�r

E-mail

BANA ULA�INTeknoloji / U�ak ve Uzay Tek.

Mirrage 2000-D

Mirage 2000-D,Dassault ve Thomson CSF ortak �retimi olan Antilope-5 radar� ile donat�lm�� olup �ok fonksiyonlu niteli�e sahip olan bu radardan yararlan�larak her t�rl� hava �artlar�nda u�u� yapabilmekte ve sald�r� ger�ekle�tirilmektedir.

�zellikle yere �ok yak�n u�u�lar�n ger�ekle�tirilmesinde yard�mc� olan bu radar sistemi gece veya g�nd�z fark� hissedilmeden havadan yere her t�rden klasik sald�r� silahlar�n� tam bir dakiklikle kullan�labilmektedir. Dahas� esas ama� itibar�yle klasik silahlar� kullanmak i�in dizayn edilen Mirage 2000-D gere�inde n�kleer silahlar� da kullanabilecek performansa sahiptir

X-43 Hipersonik U�a�� Geliyor

D�nya'n�n ilk hipersonik hava-soluyan serbest-u�u�lu arac� art�k sadece ka��t �zerinde de�il. X-43A olarak adland�r�lan ilk deneysel ara�, NASA Dryden U�u� Ara�t�rma Merkezi'ne getirildi. Ara� 2000 y�l�n�n May�s ay�nda u�acak.

X-43 arac�, scramjet (s�personik yanmal� ramjet) �zerine 20 y�ld�r yap�lan �al��man�n sonucunda ortaya ��k�yor. �lk defa roket motoru olmadan bir ara� hipersonik h�za ula�acak.

U�aklardaki �atlaklar�n Saptanmas�nda Yeni Y�ntem Geli�tirildi

Cincinnati �niversitesi m�hendisleri, ya�l� u�aklardaki k��k �atlaklar� saptayacak yeni metod geli�tirdiler. �atlaklar, daha sonradan u�aklarda b�y�k problemler meydana getirebiliyor.

F - 22 U�a��

Stealth (hayalet) teknolojisi ile �retilen u�aklar havac�l�k tarihinde �nemli bir devrimi temsil etmelerine ra�men ,bu teknolojiden beklenen nihai amac� ger�ekle�tirememi�lerdir. Zira bu u�aklar az g�r�lme �zelli�ine sahiptirler (Low Observable Technology) ;fakat onlar�nda baz� tehditleri mevcuttur. �rne�in subsonik olu�lar� ,afterburnerl� olmay��lar� gibi.. Halbuki ihtiya�lar g�n ge�tik�e de�i�mekte ve her y�n� ile daha m�kemmeli aranmaktad�r.

Uzay Meki�i Atlantis'in Flaplar� Ar�zaland�

Uzay meki�i Atlantis'i, Mart'taki u�u�una haz�rlayan teknisyenler, dikkatsizlik sonucu, meki�in kanat flaplar�na zarar verdiler.

Yetkililer, teknisyenlerin, elevonlar� hareket ettirmeden �nce k��k kap�lar� serbest b�rakmay� unuttuklar�na inan�yorlar.

�in K��k G�r�nmez Dizaynlar Yapmak �zere

Kongre ara�t�rmac�lar� ve end�stri uzmanlar�, casuslar�n elde ettikleri verilerle �in�in ne kadar para toplayabildi�i hakk�nda farkl� de�erlere sahipler ve uluslararas� �irketler g�r�nmez u�ak ve roketlerin nas�l yap�laca��n� ve bunlar�n nas�l tespit edilece�i konusunda anla�ma yap�yorlar.

Yeni Bir Uzay Arac�

Uzay arac� m�hendisleri otorotasyonlar�n en g�rkemlisini sunuyorlar.Sikorsky S-58 Rotor sistemi, y�r�nge ara�lar�n� d�nyaya geri getirecek.

T�rkiye �lk Yang�n S�nd�rme U�a��na Kavu�tu

Orman ve Sanayii Tesisleri Yang�nlar� ile havadan m�cadele konusunda TAI taraf�ndan geli�tirilen "Kal�c� ��z�m �nerisi" kapsam�nda, TAI m�hendis vei��ilerinin katk�lar�yla modifiye edilen u�a��n bas�na tan�t�m� ile 8-22 A�ustos 1999 tarihleri aras�nda Orman Bakanl��'n�n hizmetinde Antalya b�lgesinde do�al yang�nlara kar�� g�revlendirilmesi nedeniyle TAI tesislerinde bir t�ren d�zenlendi.

MARTIN 139 WT (B-10B) "Marten" (Havac�l�k tarihinden)

R�fat Bayrak, Eyl�l 1999, U�anT�rk

�ki d�nya sava�� aras� y�llarda, �talyan diktat�r� Mussolini'nin Akdeniz sular�n� �s�nd�rmaya �al��mas� ve Akdeniz �lkelerinden g�z�ne kestirdiklerini kapal� ve a��k bir �ekilde tehdit etmesi Atat�rk'� �ok k�zd�rd�. �talyan diktat�r�ne gerekli cevab�n verilmesini istedi. Bizzat Genel Kurmay Ba�kan� Mare�al Fevzi �akmak'a talimat vererek �talya'ya gidip gelebilecek
bombard�man u�aklar� al�nmas�n� istedi...

�lk F16 Filomuz �ncel, 100,000 U�u� Saatine Ula�t�

U�ur �zkan, (Eyl�l 1999, Turkish Aviation)
T�rk Hava Kuvvetleri'nin ilk F16 filosu olan �ncel Filo, 100,000 u�u� saatine ula�t�.

Yeni Uzay U�a�� Projesi G�ndemde

15 Temmuz 1999 (CNN)

NASA ve Boeing, X-37 adl� deneysel bir uzay u�a�� projesi �zerine 173 milyon dolara anla�t�lar. Bu u�ak yeni tekrar kullan�labilir roket teknolojisinin temel ta��n� olu�turacak.

�lk PW6000 testinin Temmuzda yap�lmas� planland�

Haziran 1999, Aviation Week

Pratt & Whitney, 16000-24000 lb itkiye sahip, d��k i�letim maliyetli ilk PW6000 motorunun montaj�na ba�lad�. �reticilerini tekrar 100 koltuk ta��ma g�� grubu marketinde �st�nl�k sa�layacak y�ksek g�venilirlikli bir turbofan ama�lan�yor.

sedat58@usa.net

Web Site